Bộ môn Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông
1. Ngày nay, sự bùng nổ của các ngành công nghệ thông tin, điện tử, … trí tuệ nhân tạo “AI” đã và đang tạo ra những sự thay đổi nhanh chóng trong xã hội con người
Không ai có thể phủ nhận những đóng góp của AI đối với sự phát triển trong cuộc sống hiện đại. Chắc chắn, công nghệ này cũng sẽ góp phần lớn định hình lại xã hội trong tương lai.
Trí tuệ nhân tạo là sự hiện diện bên ngoài của trí thông minh con người, thay thế con người thực hiện nhiều công việc.
Cải tạo và xã hội hóa nhiều ngành nghề trong tương lai khi công nghệ phát triển nhanh chóng thì cần một lực lượng con người bắt nhịp nhanh chóng vận hành thay những công nghệ khập khiển mang tính lỗi thời để ứng dụng vào đời sống thực tiễn.
Hình 1. Công nghệ AI tương lai
Trí tuệ nhân tạo cho phép máy móc hành động, “suy nghĩ” bắt chước, thậm chí vượt qua khả năng của trí óc con người. Từ ô tô tự lái cho đến sự phát triển của trợ lý thông minh như Siri và Alexa, AI đang nhanh chóng trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày.
Học máy (ML - Machine learning) là một tập hợp con của trí tuệ nhân tạo đề cập đến khái niệm rằng chương trình máy tính có thể tự động học hỏi và thích ứng với dữ liệu mới mà không cần sự hỗ trợ của con người. Phương pháp học sâu (Deep learning) tạo điều kiện cho việc học tự chủ bằng cách hấp thụ khối lượng lớn dữ liệu phi cấu trúc như văn bản, ảnh hoặc video.
Trí tuệ nhân tạo (AI) là một lĩnh vực khoa học máy tính rộng lớn liên quan đến việc tạo ra những cỗ máy thông minh, có khả năng thực hiện các hoạt động mà thông thường đòi hỏi trí thông minh của con người.
Nói chung, hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể thực hiện những nhiệm vụ liên quan đến chức năng nhận thức của con người, chẳng hạn như giải thích giọng nói, chơi trò chơi và nhận dạng mẫu.
Chúng thường học hỏi thông qua sàng lọc khối lượng dữ liệu khổng lồ, tìm kiếm và lập mô hình cho việc ra quyết định. Con người thường sẽ giám sát quá trình học tập của AI, đồng thời ủng hộ hoặc từ chối những quyết định do AI tạo ra. Tuy nhiên, một số hệ thống AI được thiết kế để học mà không cần giám sát, chẳng hạn như chơi liên tục một trò chơi điện tử cho đến khi chúng tìm ra quy tắc và cách giành chiến thắng.
Hình 2. Thị giác máy tính trong tương lai
2. Trí tuệ nhân tạo trong sản xuất
AI giúp tự động hóa các quy trình trong sản xuất công nghiệp trở chính xác, tối ưu và tiết kiệm hơn. AI được sử dụng nhằm kiểm tra chất lượng sản phẩm, vận hành các quy trình sản xuất tự động, truyền thông chuỗi cung ứng, cải thiện dịch vụ khách hàng.
Trong sản xuất nông nghiệp, AI hỗ trợ tăng năng suất, sản lượng. Một số ứng dụng của AI trong trong nông nghiệp bao gồm: Thiết bị phân tích dự báo thời tiết; Hệ thống theo dõi sức khỏe của đất và cây trồng; Robot nông nghiệp phục vụ canh tác;...
3. Trí tuệ nhân tạo và giao thông thông minh
Ứng dụng AI trong quản lý giao thông tại các đô thị hiện nay đã trở nên rất phổ biến. AI được ứng dụng nhằm giải quyết các vấn đề giao thông đường bộ như ùn tắc, hỗ trợ kiểm soát xe cộ, đếm xe, phân tích mật độ giao thông, đèn tín hiệu giao thông thông minh, phạt nguội,...
Hệ thống quản lý giao thông thông minh tích hợp các chức năng nhận diện biển số xe, phát hiện hành vi vượt đèn đỏ, lấn làn, chạy ngược chiều, đếm lưu lượng xe, giám sát an ninh,…
Trong vận tải, công nghệ AI được ứng dụng trên các phương tiện tự lái. Ứng dụng này góp phần mang lại lợi ích kinh tế cao hơn khi cắt giảm được chi phí vận hành, tối ưu lộ trình vận chuyển và đặc biệt hạn chế tai nạn nguy hiểm đến tính mạng con người.
Hình 3. Ngành giao thông vận tải đã trải qua nhiều thay đổi và ứng dụng
4. Camera giao thông thông minh
AI camera là một trong những sản phẩm trí tuệ nhân tạo đã và đang được ứng dụng trong lĩnh vực giao thông tại nước ta: Phạt nguội, đo đếm lưu lượng giao thông, nhận dạng phương tiện, phát hiện hành vi vi phạm,...
Camera trí tuệ nhân tạo có khả năng quan sát, phát hiện các sự kiện nguy hiểm, các hiện tượng bất thường, cũng như cung cấp thông tin chi tiết về giờ cao điểm.
Nó có thể định lượng và theo dõi các thay đổi trong một khoảng thời gian, cho phép đo lường tình trạng tắc nghẽn giao thông. Nhờ đó, các nhà quy hoạch thành phố có thể đưa ra biện pháp giảm thiểu tình trạng tắc nghẽn giao thông đô thị và lượng khí thải.
Ngoài ra, camera giao thông thông minh có khả năng thu thập dữ liệu hình ảnh, âm thanh, nhận dạng phương tiện giao thông. Nó trở thành công cụ hiệu quả đối với lực lượng chức năng trong việc cung cấp bằng chứng, hỗ trợ cho quá trình xử phạt vi phạm TT ATGT.
Hình 4.Camera thông minh gắn trên giá ghi lại toàn cảnh giao thông
Tài liệu tham khảo:
[1] Most Human Human (2020) – Brian Christian (2021)
[2] Wired for War (2021) – P. W. Singer
[3] Heartificial Intelligence (2022) – John C. Havens
[4] Our Robots, Ourselves (2021)– David A. Mindell
[5] Robot Uprisings (2022)- Daniel H. Wilson và John Joseph Adams
ThS. Nguyễn Khắc Hoàng (Khoa Kỹ thuật - Công nghệ, Trường Đại học Văn Hiến)